Logopedie is een paramedisch beroep in de gezondheidszorg én in het onderwijs. Het domein bestrijkt preventie, onderzoek en behandeling van stoornissen in spraak, taal, stem, gehoor en communicatie. Communicatie is een fundamenteel aspect van ons dagelijks functioneren. Een stoornis hierin heeft vaak een grote impact: mensen worden minder goed begrepen, krijgen leerproblemen, of kunnen hun emoties niet voldoende uitdrukken.
Logopedie is méér dan ‘mooi leren spreken’. Het gaat onder meer om:
Articulatietherapie
Bij jonge kinderen is het normaal dat sommige klanken nog niet correct worden uitgesproken. Wanneer deze problemen aanhouden, spreken we van een articulatiestoornis. Dit kan gaan om het weglaten, vervangen of vervormen van klanken. Bekende voorbeelden zijn het lispelen of het niet kunnen uitspreken van de [r].
Soms is een articulatiestoornis gekoppeld aan afwijkend mondgedrag, zoals mondademen, duimzuigen of fout slikken (tongpersen). Deze gewoonten kunnen zowel de spraak als de tandontwikkeling negatief beïnvloeden.
Bij volwassenen kan een spraakstoornis ontstaan als gevolg van neurologische problemen. We spreken dan van dysartrie. Dit is een motorische spraakstoornis waarbij de spieren die instaan voor ademhaling, stemgeving en articulatie onvoldoende functioneren. Oorzaken zijn vaak een beroerte, MS, Parkinson, ALS, tumoren of ongevallen. We werken dan zowel aan spraakverbetering als aan alternatieve communicatievormen en slikproblemen.
De taalontwikkeling van een kind verloopt volgens bepaalde stappen. Rond de leeftijd van 5 à 6 jaar heeft een kind doorgaans een goed taalgevoel ontwikkeld. Als dit vertraagd of afwijkend verloopt, kunnen er problemen optreden op het vlak van taalbegrip, taalproductie, woordenschat, zinsbouw of verhaalstructuur.
Een kind dat zich niet goed kan uitdrukken, wordt vaak niet begrepen. Dit kan leiden tot frustratie, gedragsproblemen of teruggetrokken gedrag. Ook de schoolprestaties kunnen hieronder lijden. Een tijdige aanpak is belangrijk.
Bij volwassenen kan taalverlies optreden door een hersenletsel, meestal na een CVA. We spreken dan van afasie. De impact kan sterk variëren: van moeite met woordvinding tot het niet meer kunnen vormen van zinnen of volledig verlies van taalproductie. Logopedische therapie kan het herstel ondersteunen en bevorderen, zeker in de eerste fase na het letsel. Indien nodig zoeken we samen naar alternatieve communicatiehulpmiddelen.
Sommige kinderen ondervinden hardnekkige moeilijkheden met leren, ondanks een normale intelligentie. Vaak liggen taalproblemen aan de basis van problemen met lezen, schrijven en/of rekenen. We maken een onderscheid tussen:
We houden rekening met de aard en ernst van de stoornis, het profiel van het kind, eventuele bijkomende problemen (zoals aandachtsstoornissen) en de persoonlijkheid van het kind. Er is een nauwe samenwerking met scholen via een heen- en weerschriftje en deelname aan MDO’s (multidisciplinair overleg).
Stemproblemen ontstaan vaak door verkeerd gebruik of overbelasting: schreeuwen, nabootsen van tv-figuren, luid of snel spreken… Dit kan leiden tot heesheid of schorheid, en op termijn zelfs tot stembandknobbeltjes. Logopedie helpt om de stem correct en gezond te gebruiken.
Beroepssprekers zoals leerkrachten lopen extra risico. De logopedist helpt foutief stemgebruik af te leren en correcte stemtechniek aan te leren. Bij kinderen gebeurt dit op een speelse manier.
Stotteren is een vloeiendheidsstoornis waarbij klanken, lettergrepen of woorden worden herhaald, verlengd of geblokkeerd. Bij jonge kinderen is dit vaak tijdelijk, maar soms ontwikkelt het zich verder. Hoe ernstiger de stoornis, hoe meer secundair gedrag zoals spreekangst kan optreden.
Vroege tussenkomst is belangrijk. In eerste instantie geven we advies en bieden we indirecte therapie aan. Voor directe therapie verwijzen wij door naar gespecialiseerde collega’s.
